Het etiket: is China communistisch?
Jaap Holm begon in de comment-sectie een debat dat te aardig is om alleen in de spelonken van dit weblog te laten afspelen. Hij verzet zich tegen de manier waarop ik de traditionele etiketten om China te kwalificeren afserveer. In deze entry vond ik dat China te omschrijven als een "Pinochet-achtig" regime te kort door de bocht. Maar Jaap heeft gelijk en er zijn maar weinig bestaande etiketten waarvan ik vind dat die op China van toepassing zijn.
Daar zijn een paar redenen voor en die passen heel aardig in de "clash of cultures" tussen China en de Christelijk-Joodse maatschappijen in Europa en Amerika.
Laat ik allereerst teruggaan naar mijn studententijd, in de jaren zeventig in Nijmegen, waar ik leerde om etiketten te plakken. Terugkijkend was het een hele slimme manier om de discussies te voeren. Allereerst gaf je iemand of een groepering een etiket, crypto-fascist, Maoist of wat er uit kwam. Vervolgens kon je verder de discussie beperken tot de vraag in hoeverre de betrokkene op alle punten van dat etiketje voldeed en waar er wellicht sprake was van variaties. Door een beperkte voorraad zelf-gedefinieerde etiketten te leveren, ben je wellicht in staat deze gecompliceerde wereld binnen je eigen denkkaders te brengen, maar soms is die techniek een deel van het probleem en geen oplossing.
Het gebruik van etiketten is in China ook heel populair, alleen is men hier wat minder rechtlijnig in het gebruik dan de schriftgeleerden in het Westen. Terwijl de vorm en de etiketten vaak onveranderd blijken, is dat wat achter de etiketten schuilgaat aan gigantische veranderingen onderhevig. Dat is alleen een probleem als je verwacht dat het etiket echt iets zegt over de inhoud en dat is maar al te vaak niet het geval. In China zitten daar maar weinig mensen mee, maar het is verwarrend voor de buitenwereld die wanhopig probeert dit uiterst gevarieerde land binnen hun eigen denkkaders een plekje te geven.
De bestuurscultuur lijkt nog het meeste op een moderne variant van die onder de oude dynastien gebruikelijk was: een permanente haat-liefde verhouding tussen het centrale en het provinciale bestuur. De keizer weet dat het land te groot is om zelf alles te regelen, dus laat hij veel aan de lokale bestuurders over. Die gaan regelmatig over de schreef en dat levert een fantastisch spanningsveld op, waarbinnen de verschillende spelers moeten opereren.
Volgens mij is dit land niet communistisch geweest, maar wilden de Chinezen graag hun buitenlandse bezoekers helpen door zichzelf een leuk etiket te verschaffen. Door zich "communistisch" te noemen, konden de Chinezen ook heel pragmatisch aanvankelijk steun krijgen van Rusland.
In de jaren negentig is nog wel gespeeld met het etiket 'kapitalistisch', maar dat heeft nooit zoveel aan kracht gewonnen dat de Communistische Partij besloot haar obsolete etiket te vervangen. Daarvoor moet in China nog heel wat meer gebeuren.
Daar zijn een paar redenen voor en die passen heel aardig in de "clash of cultures" tussen China en de Christelijk-Joodse maatschappijen in Europa en Amerika.
Laat ik allereerst teruggaan naar mijn studententijd, in de jaren zeventig in Nijmegen, waar ik leerde om etiketten te plakken. Terugkijkend was het een hele slimme manier om de discussies te voeren. Allereerst gaf je iemand of een groepering een etiket, crypto-fascist, Maoist of wat er uit kwam. Vervolgens kon je verder de discussie beperken tot de vraag in hoeverre de betrokkene op alle punten van dat etiketje voldeed en waar er wellicht sprake was van variaties. Door een beperkte voorraad zelf-gedefinieerde etiketten te leveren, ben je wellicht in staat deze gecompliceerde wereld binnen je eigen denkkaders te brengen, maar soms is die techniek een deel van het probleem en geen oplossing.
Het gebruik van etiketten is in China ook heel populair, alleen is men hier wat minder rechtlijnig in het gebruik dan de schriftgeleerden in het Westen. Terwijl de vorm en de etiketten vaak onveranderd blijken, is dat wat achter de etiketten schuilgaat aan gigantische veranderingen onderhevig. Dat is alleen een probleem als je verwacht dat het etiket echt iets zegt over de inhoud en dat is maar al te vaak niet het geval. In China zitten daar maar weinig mensen mee, maar het is verwarrend voor de buitenwereld die wanhopig probeert dit uiterst gevarieerde land binnen hun eigen denkkaders een plekje te geven.
De bestuurscultuur lijkt nog het meeste op een moderne variant van die onder de oude dynastien gebruikelijk was: een permanente haat-liefde verhouding tussen het centrale en het provinciale bestuur. De keizer weet dat het land te groot is om zelf alles te regelen, dus laat hij veel aan de lokale bestuurders over. Die gaan regelmatig over de schreef en dat levert een fantastisch spanningsveld op, waarbinnen de verschillende spelers moeten opereren.
Volgens mij is dit land niet communistisch geweest, maar wilden de Chinezen graag hun buitenlandse bezoekers helpen door zichzelf een leuk etiket te verschaffen. Door zich "communistisch" te noemen, konden de Chinezen ook heel pragmatisch aanvankelijk steun krijgen van Rusland.
In de jaren negentig is nog wel gespeeld met het etiket 'kapitalistisch', maar dat heeft nooit zoveel aan kracht gewonnen dat de Communistische Partij besloot haar obsolete etiket te vervangen. Daarvoor moet in China nog heel wat meer gebeuren.
5 Comments:
"Door zich communistisch" te noemen, konden de Chinezen ook heel pragmatisch aanvankelijk steun krijgen van Rusland."
Das een mooie. Mao en zijn kornuiten waren helemaal geen communisten volgens Fons. Het was allemaal een slimme truc-bedoeld om China tegen Stalin en zijn graanschuren aan te schurken. Daar is Mao vanaf 1920 mee bezig geweest. Was hij dan nog een duisterder genie dan Jun Chang al beweert?
Dat was overigens ironisch bedoeld ;-)
Ik schrijf dat er maar even bij want je weet maar nooit..
Met de essentie van Fons over het "etiketteren" ben ik het volledig eens. Ik heb onvoldoende onderliggende kennis om me te mengen in inhoudelijke discussies over de etiketten zelf, maar ik ben van mening dat het voor begrip van het huidige "China" ook niet belangrijk is. De kracht schuilt hem er juist in om geen etiketten te willen plakken en het herkennen van de etikettenplakkers. Tot nu toe heeft juist die houding mij enorm geholpen.
en was de USSR dan wel echt communistisch dan? NK? Cuba? Nee natuurlijk niet.
Las laatst een discussie over de vraag of nazi duitsland wel fascistisch was. Etiketten zijn altijd flauwekul. Bedoeld om even snel de bocht om te komen. Dat weten we toch. Daaoronder speelt zich altijd iets anders af dan wordt geadverteerd. Ik snap wel waar fons het over heeft. De "binnen" en "buiten" discussie. Wat China is, en wat ze naar buiten probeert uittedragen maar dat is ouwe koek.
Hij valt er over dat die jongens van de tros china communistisch noemen. Dat vindt hij niet goed. Nou ja. Maar ze moeten het IETS noemen. Kunnen ze wel met dat hele verhaal van Fons komen inplaats van met een eenvoudige term maar dat bekt niet zo lekker. Dan is het item alweer voorbij en dan zijn ze niet verder gekomen dan met een definitie van China.
Overigens vind ik die mop over Mao wel echt heel grappig. Die houen we erin.
Dit is echt de laatste want nu heb ik er geen zin meer in. Moet met de kleine naar het zwembad en dat is veel leuker.
Lees net toevallig een boek over de val van Saigon. In het voorwoord verantwoord de auteur zich omslachtig over het feit dan hij de noordelingen door het boek heen maar voor het gemak communisten noemt. 'This bothers those now in power in Vietnam," schrijft hij. '[Maar] this is not a technical term, but is standard English usage." Amen
Een reactie plaatsen
<< Home